Tarih

Artvin ve çevresi, antik çağda Kafkasya kültürleriyle Karadeniz ticaret yollarının kesiştiği Tao-Klarjeti bölgesinin bir parçasıydı. Bölge, ortaçağda Gürcü Krallığı'nın egemenliğinde altın çağını yaşadı ve bu dönemde İşhan, Dörtkilise ve Porta gibi önemli kiliseler inşa edildi. Roma ve Bizans etkisi de bölgedeki kale ve yerleşimlerde izlerini bırakmıştır.

16. yüzyılda Osmanlı topraklarına katılan Artvin, uzun süre Çıldır Eyaleti'ne bağlı kaldı ve stratejik konumu nedeniyle sınır boyu bir kent olarak önem taşıdı. 19. yüzyıl sonlarındaki Osmanlı-Rus savaşları sırasında bölge birkaç kez el değiştirdi ve bir dönem Rus idaresinde kaldı. Bu karışık dönem, kentin çok kültürlü ve çok dilli yapısını şekillendirdi.

1921'de Kars Antlaşması ile kesin olarak Türkiye sınırları içinde kalan Artvin, coğrafi zorluklarına rağmen ormancılık ve enerji üretimiyle öne çıktı. Çoruh Nehri üzerine kurulan Deriner Barajı gibi dev projeler, 21. yüzyılda kentin ekonomisini ve görünümünü büyük ölçüde değiştirdi. Bugün Artvin, hem tarihi hem de doğa turizmiyle giderek daha fazla ziyaretçi çekmektedir.

Gezilecek Yerler

Şavşat ilçesindeki Karagöl-Sahara Milli Parkı, çam ormanlarıyla çevrili gölü ve yürüyüş parkurlarıyla bölgenin en gözde doğa noktalarından biridir; yazın sandalla göl turu yapmak mümkündür. Aynı bölgedeki 10. yüzyıldan kalma Şavşat Kalesi ve 11. yüzyıl yapımı Tbeti Kilisesi, Gürcü Krallığı döneminden günümüze ulaşan önemli tarihi yapılardır. Karagöl çevresindeki yaylalar, kamp ve doğa fotoğrafçılığı için tercih edilir.

Yusufeli ilçesi, Barhal (İşhan) Kilisesi, Dörtkilise ve Altıparmak Vadisi gibi hem tarihi hem doğal güzellikleri bir arada barındırır; Çoruh Vadisi'nde yapılan rafting turları Türkiye'nin en heyecanlı su sporları rotalarından biri sayılır. Kaçkar Dağları'nın eteklerindeki buzul gölleri, 3.500 metreyi aşan zirveleriyle dağcılık ve trekking tutkunlarını ağırlar. Hatila Vadisi Milli Parkı da endemik bitki örtüsü ve vadi manzaralarıyla doğa yürüyüşçülerinin uğrak noktasıdır.

Camili (Maçahel) Havzası, UNESCO tarafından biyosfer rezerv alanı ilan edilen, organik bal üretimiyle tanınan ve ekoturizm için korunan eşsiz bir vadidir. Kafkasör Yaylası'nda her yıl düzenlenen boğa güreşleri festivali, yöre kültürünü yaşatan renkli bir gelenektir. Şehir merkezindeki dar yamaç sokakları ve rengarenk evleriyle Artvin'in kendisi de yukarıdan aşağı yürüyerek keşfedilmeye değer bir açık hava müzesi gibidir.

Yemekler

Artvin mutfağının en tanınmış lezzeti, mısır unu, peynir ve tereyağıyla yapılan mçadi ile karalahana ve fasulyeyle pişirilen yöresel çorbalardır. Kuymak (muhlama), bölgede de sevilerek tüketilen, mısır unu ve tereyağıyla hazırlanan sıcak bir kahvaltılık lezzettir.

Çoruh Vadisi'nin serin yaylalarında üretilen bal, özellikle Camili (Maçahel) bölgesinde organik yöntemlerle elde edilir ve Artvin'in en değerli ürünlerinden biridir. Ayrıca yöreye özgü kuru et ve peynir çeşitleri, kış aylarının vazgeçilmez azıklarındandır.

Taze alabalık, Çoruh Nehri ve dağ derelerinin serin sularında yetiştirildiği için Artvin sofralarında sıkça yer bulur. Yöre halkı, yayla şenliklerinde büyük kazanlarda pişirilen et yemekleriyle misafirlerini ağırlamayı bir gelenek haline getirmiştir.

Sanayi & Madencilik

Artvin ekonomisinin temelini ormancılık, hayvancılık ve arıcılık oluşturur; ilin dağlık ve ormanlık coğrafyası büyük ölçekli tarıma pek elverişli değildir. Çoruh Vadisi'nin mikroklima özellikleri sayesinde bal üretimi, hem iç piyasada hem ihracatta önemli bir gelir kaynağıdır.

Çoruh Nehri üzerinde inşa edilen Deriner, Borçka ve Muratlı gibi büyük barajlar, Artvin'i Türkiye'nin hidroelektrik enerji üretiminde öne çıkan illerinden biri haline getirmiştir. Bu barajlar aynı zamanda bölgede sulama ve taşkın kontrolü için de kullanılmaktadır.

Son yıllarda Kaçkar Dağları, Karagöl ve Camili gibi bölgelerde gelişen doğa ve yayla turizmi, yerel ekonomiye giderek artan bir katkı sağlamaktadır. Küçük ölçekli el sanatları, özellikle ahşap işçiliği ve dokumacılık da yöre ekonomisinin tamamlayıcı unsurlarıdır.

Sosyokültürel Yapı

Artvin, dağlık ve ormanlık coğrafyası nedeniyle Türkiye'nin en izole ama doğayla en iç içe yaşayan topluluklarından birine sahiptir; Kafkas kültürünün izleri (Gürcü, Hemşin) toplumsal yapıda hissedilir.

Karçal Dağları'nda yürüyüş yapmak ve yayla şenliklerine katılmak Artvin'de en tipik aktiviteler arasındadır.