Tarih

Amasya, kuruluşu MÖ 7. yüzyıla kadar uzanan ve Yeşilırmak vadisine hakim bir konumda yer alan antik bir yerleşimdir; kent, MÖ 3. yüzyılda kurulan Pontus Krallığı'nın ilk başkenti oldu. Bu dönemden kalma, kentin hemen üzerindeki kayalıklara oyulmuş Kral Kaya Mezarları, Pontus krallarının anıtsal mezarları olarak günümüze ulaştı. Antik coğrafyacı Strabon da Amasya'da doğmuş ve kentini eserlerinde ayrıntılı şekilde anlatmıştır.

Selçuklu ve beylikler döneminin ardından 14. yüzyılda Osmanlı topraklarına katılan Amasya, Şehzadeler Şehri unvanını kazandı; çünkü uzun yıllar Osmanlı padişahlarının veliaht şehzadeleri burada valilik yaparak devlet yönetimi konusunda eğitim gördü. II. Bayezid ve Kanuni Sultan Süleyman gibi padişahlar, tahta çıkmadan önce Amasya'da bulunmuştu. Bu dönemde şehirde çok sayıda cami, medrese ve külliye inşa edildi.

1919'da Mustafa Kemal Atatürk'ün Amasya'ya gelerek burada yayımladığı Amasya Genelgesi, Kurtuluş Savaşı'nın örgütlenmesinde dönüm noktalarından biri kabul edilir ve kentin Cumhuriyet tarihindeki yerini pekiştirir. Bugün Amasya, hem Osmanlı öncesi hem Osmanlı dönemine ait zengin mirasıyla Türkiye'nin önde gelen kültür turizmi merkezlerinden biridir. Kent, tarihi dokusunu koruyarak modern yaşamla bir arada sürdürmeyi başarmıştır.

Gezilecek Yerler

Kentin üzerindeki dik kayalıklara oyulmuş Kral Kaya Mezarları, Pontus krallarına ait yaklaşık 18 anıtsal mezardan oluşur ve gece aydınlatmasıyla Amasya'nın en çarpıcı silüetini oluşturur. Hemen yanı başındaki Amasya Kalesi'ne çıkan patika, İç Şehir, Kızlar Sarayı ve Yukarı Kale bölümlerini gezme, kentin ve Yeşilırmak'ın kuşbakışı manzarasını izleme fırsatı sunar.

Yeşilırmak kıyısı boyunca sıralanan, resmi olarak tescilli 285 tarihi yapıdan oluşan Yalıboyu Evleri, Osmanlı sivil mimarisinin en özgün örnekleri arasında yer alır ve bugün bir kısmı otel, restoran ve müze olarak kullanılmaktadır. 18. yüzyılda inşa edilen Hazeranlar Konağı da küçük bir sanat galerisi ve etnografya müzesi olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.

II. Bayezid Külliyesi ve Selçuklu dönemine ait Gökmedrese Camii, kentin dini mimarisinin önemli örnekleridir. Şehir merkezine yakın Boraboy Gölü, çevresindeki köknar ormanlarıyla piknik ve doğa yürüyüşü için tercih edilen sakin bir doğa noktasıdır.

Yemekler

Amasya, Türkiye'nin en kaliteli elmalarının yetiştiği illerden biri olarak bilinir ve elma bu şehirde neredeyse bir sembol haline gelmiştir; elmalı tatlılar ve elma suyu şehrin her köşesinde bulunabilir. Amasya kebabı, kıyma ve patatesle hazırlanıp özel bir sacda pişirilen, yöreye özgü doyurucu bir yemektir.

Komşu Taşköprü'nün ünlü sarımsağının etkisiyle hazırlanan sarımsaklı yemekler ve höşmerim gibi geleneksel tatlılar da Amasya mutfağının önemli bir parçasıdır. Yöreye özgü keşkek, özellikle düğün ve bayram sofralarında sıkça karşımıza çıkar.

Yeşilırmak kıyısındaki restoranlarda taze alabalık, kentin en sevilen yemeklerinden biridir. Amasya pekmezi ve elma kurusu gibi kurutulmuş meyve ürünleri de yöre halkının kışa hazırlık için sakladığı geleneksel besinler arasındadır.

Sanayi & Madencilik

Amasya ekonomisinin en önemli sektörü tarımdır ve il, özellikle elma üretiminde Türkiye'nin önde gelen merkezlerinden biridir. Meyvecilik dışında sebze üretimi ve hayvancılık da kırsal kesimde yaygın geçim kaynakları arasındadır.

Merzifon ve Suluova ilçelerinde kurulan organize sanayi bölgeleri, gıda işleme ve tekstil başta olmak üzere çeşitli sektörlerde istihdam sağlamaktadır. Şeker fabrikası ve süt/meyve işleme tesisleri, tarımsal üretimi katma değere dönüştüren başlıca sanayi kuruluşlarıdır.

Kral Kaya Mezarları, Yalıboyu Evleri ve Amasya Kalesi gibi tarihi mekanlar sayesinde gelişen kültür turizmi, kentin ekonomisine önemli bir katkı sağlamaktadır. Amasya'nın Şehzadeler Şehri kimliği, yerli ve yabancı ziyaretçiler için güçlü bir çekim noktası oluşturmaya devam ediyor.

Sosyokültürel Yapı

Amasya, Osmanlı şehzadelerinin yetiştirildiği bir eğitim ve yönetim merkezi olmanın verdiği köklü bir şehir kültürüne sahiptir; Yeşilırmak kıyısındaki Ottoman evleri günlük yaşamın estetik bir parçasıdır.

Akşamları nehir kıyısındaki kafeler ve kral kaya mezarlarının aydınlatıldığı manzara izlenir; elma almak Amasya'da tipik bir alışveriş deneyimidir.